રખડતા ઢોરને પકડીને માત્ર કબજે નહીં કર્યા, ચારા-પાણીની પણ કરી વ્યવસ્થા; ગ્રામ પંચાયતની માનવતાભરી પહેલ

રસ્તા પરથી ઢોર દૂર કરવાની કામગીરી

ગામના જાહેર રસ્તાઓ, બજાર વિસ્તાર અને અન્ય સ્થળોએ રખડતા ઢોરને કારણે વાહનચાલકો અને રાહદારીઓને મુશ્કેલી પડતી હોય છે. ખાસ કરીને સાંજના સમયે રસ્તા પર બેઠેલા કે અચાનક રસ્તો ઓળંગતા ઢોરને કારણે અકસ્માતનું જોખમ વધી જાય છે.

આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને ગ્રામ પંચાયત દ્વારા રખડતા ઢોરને પકડીને નિયત સ્થળે રાખવાની કામગીરી કરવામાં આવી હતી.

પરંતુ કાર્યવાહી માત્ર ઢોર પકડવા પૂરતી મર્યાદિત ન રહે તે માટે પંચાયત દ્વારા પકડાયેલા પશુઓને ચારો અને પીવાનું પાણી મળી રહે તેની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે.

‘કબજે’ બાદ પશુઓની સંભાળ પણ જરૂરી

રખડતા પશુઓને પકડ્યા બાદ તેમને ભૂખ્યા-તરસ્યા રાખવામાં આવે અથવા યોગ્ય વ્યવસ્થા વિના લાંબા સમય સુધી રાખવામાં આવે તો પશુ કલ્યાણના હેતુને જ નુકસાન થાય.

આથી પકડાયેલા ઢોર માટે પૂરતો ચારો, સ્વચ્છ પાણી, છાંયડો અને સુરક્ષિત જગ્યા ઉપલબ્ધ કરાવવી મહત્વપૂર્ણ છે. પશુઓની સંભાળમાં પાણીના હવાડા, ઘાસનો સંગ્રહ, આશ્રય અને જરૂર પડે ત્યારે પશુચિકિત્સા જેવી સુવિધાઓનો પણ સમાવેશ થવો જોઈએ.

ગુજરાત સરકારની પશુ કલ્યાણ સંબંધિત વ્યવસ્થામાં પણ ડાંગ માટે જિલ્લા સ્તરની પશુ કલ્યાણ સમિતિનું માળખું ઉપલબ્ધ છે.

ગ્રામ પંચાયતની કામગીરીથી બે સમસ્યાનો ઉકેલ

આ પહેલને માત્ર પશુ કલ્યાણની કામગીરી તરીકે જોવાને બદલે ગામની જાહેર સલામતી સાથે પણ જોડીને જોવી જરૂરી છે.

એક તરફ, રસ્તાઓ અને જાહેર વિસ્તારોમાં રખડતા ઢોરની સમસ્યા ઘટાડવામાં મદદ મળશે.

બીજી તરફ, પકડાયેલા પશુઓની યોગ્ય સંભાળ રાખવાથી તેમની સાથે અમાનવીય વર્તન થતું અટકાવી શકાય છે.

આ પ્રકારની કામગીરીમાં નિયમિત દેખરેખ રાખવામાં આવે તો ગ્રામજનોને પણ રાહત મળી શકે છે અને પશુઓની સુરક્ષા પણ જળવાઈ રહે છે.

ચારા-પાણીની વ્યવસ્થા શા માટે મહત્વપૂર્ણ?

પશુ માટે ચારો અને પાણી માત્ર દયા કે માનવતાનો વિષય નથી, પરંતુ તેની તંદુરસ્તી માટે મૂળભૂત જરૂરિયાત છે. રાષ્ટ્રીય સ્તરના નીતિ દસ્તાવેજોમાં પણ પશુઓ માટે યોગ્ય ચારો, પાણીના હવાડા, આશ્રય અને પશુચિકિત્સા સુવિધાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.

ખાસ કરીને લાંબા સમય સુધી કબજામાં રાખવામાં આવતા પશુઓ માટે નિયમિત પાણી અને પોષણયુક્ત ખોરાકની વ્યવસ્થા જરૂરી બને છે.

હવે આગળની વ્યવસ્થા પણ મહત્વની

પંચાયત દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે ચારા-પાણીની વ્યવસ્થા કરવી સરાહનીય છે, પરંતુ લાંબા ગાળે રખડતા ઢોરની સમસ્યાનો કાયમી ઉકેલ લાવવો પણ જરૂરી છે.

તે માટે ગ્રામ પંચાયત, પશુપાલન વિભાગ, પશુ માલિકો અને ગ્રામજનો વચ્ચે સંકલન જરૂરી છે.

કાયમી ઉકેલ માટે આ પગલાં જરૂરી

• પશુઓની ઓળખ અને માલિકોની નોંધણી
• રખડતા ઢોર માટે યોગ્ય આશ્રય વ્યવસ્થા
• ચારા અને પાણી માટે કાયમી વ્યવસ્થા
• બીમાર અથવા ઇજાગ્રસ્ત પશુઓ માટે પશુચિકિત્સા સેવા
• રસ્તા પર ઢોર છોડનારા માલિકો સામે નિયમ મુજબ કાર્યવાહી
• ગામમાં પશુઓ માટે હવાડા અને ચારા વ્યવસ્થાનું આયોજન
• પકડાયેલા પશુઓની નિયમિત ગણતરી અને દેખરેખ
• ગ્રામજનોમાં પશુ કલ્યાણ અને રોડ સેફ્ટી અંગે જાગૃતિ

માત્ર કાર્યવાહી નહીં, જવાબદારી સાથેની કાર્યવાહી

રખડતા ઢોરની સમસ્યા માત્ર ટ્રાફિક અથવા જાહેર વ્યવસ્થાનો પ્રશ્ન નથી. તેની સાથે પશુ કલ્યાણ પણ જોડાયેલું છે.

આથી “ઢોર પકડો અને સમસ્યા પૂરી” કરતાં “ઢોરને સુરક્ષિત રીતે પકડો, યોગ્ય ચારો-પાણી આપો અને માલિકી તથા કાયમી વ્યવસ્થાનો ઉકેલ લાવો” એવો અભિગમ વધુ અસરકારક બની શકે છે.

ડાંગ જેવા ગ્રામ્ય અને કુદરતી વિસ્તારોમાં પશુપાલન લોકોના જીવન સાથે સીધું જોડાયેલું હોવાથી આવી કામગીરીમાં માનવતા અને વ્યવસ્થાપન—બંને વચ્ચે સંતુલન જાળવવું જરૂરી છે.

ડાંગ માટે સકારાત્મક સંદેશ

ગ્રામ પંચાયત દ્વારા પકડાયેલા પશુઓ માટે ચારા અને પાણીની વ્યવસ્થા કરાઈ હોવાની કામગીરી એ સંદેશ આપે છે કે જાહેર સુરક્ષા સાથે પશુ કલ્યાણને પણ પ્રાથમિકતા આપી શકાય છે.

હવે આ પહેલ સતત ચાલુ રહે, પકડાયેલા પશુઓની યોગ્ય સંભાળ થાય અને રખડતા ઢોરની સમસ્યાના મૂળ કારણો પર પણ કામગીરી થાય તો ગામ માટે આ એક વધુ અસરકારક મોડેલ બની શકે છે.

DangNews.in | ડાંગના ગામડાંની વાત, ગામડાંની નજરે.