સાપુતારામાં પ્રવાસીઓની સુરક્ષાને લઈને તંત્ર હરકતમાં, અહેવાલ બાદ તાત્કાલિક કાર્યવાહી; હવે બેદરકારી નહીં ચાલે

સાપુતારા ડાંગનું રાજ્યનું એકમાત્ર હિલ સ્ટેશન છે અને પ્રવાસીઓ માટે અહીં હોટલ, બોટિંગ, રોપવે સહિતની વિવિધ સુવિધાઓ છે.સાપુતારા ચોમાસા દરમિયાન ખાસ કરીને ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાંથી મોટી સંખ્યામાં પ્રવાસીઓને આકર્ષે છે. ધુમ્મસ, વરસાદ, ભેજવાળા રસ્તા, ઘાટમાર્ગો અને કુદરતી સ્થળોએ વધતી ભીડને કારણે આ સમયગાળા દરમિયાન નાની બેદરકારી પણ ગંભીર અકસ્માતનું કારણ બની શકે છે.

પ્રવાસીઓની સુરક્ષા સામે ઉઠ્યા હતા સવાલ

સાપુતારામાં પ્રવાસીઓની અવરજવર વધતી હોવા છતાં કેટલાક પ્રવાસન સ્થળોએ સુરક્ષા વ્યવસ્થાની પૂરતી કાળજી લેવાતી નથી તેવી ફરિયાદો અને દૃશ્યો અગાઉ પણ સામે આવ્યા છે.

ખાસ કરીને સેલ્ફી લેતી વખતે રેલિંગની બહાર જવું, જોખમી કિનારે ઉભા રહેવું, ઊંચાઈવાળા સ્થળોએ બેદરકારીપૂર્વક ફોટોગ્રાફી કરવી અથવા સુરક્ષા કર્મચારીઓની સૂચનાઓની અવગણના કરવી પ્રવાસીઓ માટે જોખમી બની શકે છે. અગાઉ પણ સાપુતારામાં આવા જોખમી દૃશ્યો સામે આવ્યા હતા.

આ પરિસ્થિતિમાં પ્રવાસીઓની સુરક્ષા માત્ર સૂચના બોર્ડ કે સુરક્ષા કર્મચારીઓ સુધી મર્યાદિત ન રહે, પરંતુ સ્થળ પર સતત દેખરેખ અને નિયમોના કડક અમલની જરૂરિયાત છે.

અહેવાલ બાદ તંત્રની દોડધામ

પ્રવાસીઓની સલામતી અંગેનો મુદ્દો પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ સંબંધિત તંત્ર દ્વારા સ્થળની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા અને જરૂરી પગલાં લેવાની પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવી છે.

સાપુતારામાં અગાઉ પણ પ્રવાસીઓની સુરક્ષા માટે વહીવટી તંત્ર અને પોલીસ દ્વારા વિવિધ સ્થળોએ સુરક્ષા કર્મચારીઓની નિમણૂક કરવામાં આવી હતી. પરંતુ માત્ર સુરક્ષા કર્મચારીઓની હાજરી પૂરતી નથી; પ્રવાસીઓ નિયમોનું પાલન કરે અને જોખમી સ્થળો સુધી ન પહોંચે તે માટે સતત દેખરેખ જરૂરી છે.

સર્પગંગા તળાવ સહિતના સ્થળોએ ખાસ તકેદારી જરૂરી

સાપુતારાના સર્પગંગા તળાવમાં પ્રવાસીઓની સુરક્ષા અગાઉ પણ ચર્ચાનો વિષય બની ચૂકી છે. તાજેતરમાં પ્રવાસીઓની સુરક્ષાને ધ્યાનમાં રાખીને સર્પગંગા તળાવ ખાતે વિશેષ મોકડ્રિલ યોજાઈ હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે, જેમાં તંત્રની આપત્તિ સમયે પ્રતિસાદ આપવાની તૈયારીનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.

બોટિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓમાં લાઈફ જેકેટ, બોટની ક્ષમતા, હવામાનની સ્થિતિ અને તાલીમબદ્ધ સ્ટાફ જેવા મુદ્દાઓ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે. અગાઉ પણ સાપુતારા બોટિંગ હાઉસમાં પ્રવાસીઓની સલામતીને લઈને સરપ્રાઈઝ ચેકિંગ કરવામાં આવ્યું હતું અને નિયમોના પાલનમાં કોઈ ઢીલ ન રાખવા સૂચના આપવામાં આવી હતી.

ચોમાસામાં ઘાટમાર્ગ પણ પડકારરૂપ

ચોમાસાની ઋતુમાં સાપુતારાની સુંદરતા અનેકગણી વધી જાય છે, પરંતુ આ જ સમયગાળામાં ઘાટમાર્ગ પર ધુમ્મસ, વરસાદ અને ઓછી દૃશ્યતા વાહનચાલકો માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે.

તાજેતરમાં પણ સાપુતારાના સ્વાગત સર્કલથી મલંગાવ ઘાટ સુધીના માર્ગ પર ગાઢ ધુમ્મસને કારણે વાહનચાલકોને મુશ્કેલી પડતી હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં વાહનની ઝડપ ઘટાડવી અને આગળના વાહનથી યોગ્ય અંતર જાળવવું અત્યંત જરૂરી છે.

ભારે વરસાદ દરમિયાન પહાડી વિસ્તારમાં ભૂસ્ખલન અને પથ્થરો પડવાની શક્યતા પણ રહેતી હોવાથી પ્રવાસીઓએ સ્થાનિક તંત્રની સૂચનાઓનું પાલન કરવું જોઈએ.

તંત્રની તૈયારીઓમાં હવે વધુ કડકાઈની જરૂર

ડાંગ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા પ્રવાસીઓની સુરક્ષા માટે વિવિધ પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે. જિલ્લા વેબસાઇટ પર પણ પ્રવાસીઓ અને જાહેર સલામતી સંબંધિત અનેક તાજેતરની જાહેર સૂચનાઓ ઉપલબ્ધ છે. તેમાં ડાંગ જિલ્લાના પ્રવાસન સ્થળો, નદી, તળાવ, ધોધ અને ચેકડેમ જેવા જળાશયોમાં અનધિકૃત પ્રવેશ અંગેની મનાઈની સૂચનાઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ ઉપરાંત ડાંગ જિલ્લામાં CCTV અને નાઈટ-વિઝન કેમેરા સ્થાપિત કરવા અંગે પણ તંત્ર દ્વારા જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું છે, જે સુરક્ષા વ્યવસ્થાને ટેક્નોલોજી આધારિત બનાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.

પ્રવાસીઓ માટે પાંચ મહત્વની સલાહ

સાપુતારા ફરવા આવતા પ્રવાસીઓએ નીચેની બાબતોનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:

1. જોખમી સ્થળે સેલ્ફી ન લો: રેલિંગની બહાર, ખીણની કિનારે કે પાણીની નજીક જઈને ફોટો પાડવાનું ટાળો.

2. સુરક્ષા કર્મચારીની સૂચનાનું પાલન કરો: પ્રતિબંધિત વિસ્તાર અથવા જોખમી ઝોનમાં પ્રવેશ ન કરો.

3. ચોમાસામાં ધીમે વાહન ચલાવો: ગાઢ ધુમ્મસ અને વરસાદમાં ઓછી ઝડપે વાહન ચલાવવું.

4. જળાશય પાસે સાવચેતી રાખો: તળાવ, ધોધ, નદી કે ચેકડેમમાં ઉતરવાનું ટાળો અને સ્થાનિક જાહેરનામાનું પાલન કરો.

5. બાળકો પર ખાસ નજર રાખો: ભીડવાળા પ્રવાસન સ્થળોએ બાળકોને એકલા ન છોડો.

સુરક્ષા માત્ર તંત્રની નહીં, પ્રવાસીઓની પણ જવાબદારી

સાપુતારા જેવી કુદરતી સંપત્તિ ધરાવતી જગ્યાએ પ્રવાસીઓની સંખ્યા વધે તે સ્વાભાવિક છે. પરંતુ પ્રવાસન સાથે સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપવી જરૂરી છે.

તંત્રની જવાબદારી છે કે તમામ પ્રવાસન સ્થળોએ યોગ્ય બેરિકેડિંગ, રેલિંગ, ચેતવણીના બોર્ડ, સુરક્ષા કર્મચારીઓ, CCTV, ઈમરજન્સી રિસ્પોન્સ અને નિયમિત ચેકિંગની વ્યવસ્થા રાખે. બીજી તરફ પ્રવાસીઓની પણ એટલી જ જવાબદારી છે કે તેઓ “એક ફોટો માટે જીવ જોખમમાં” ન મૂકે.

સાપુતારાની સુંદરતા માણવી હોય તો સાવચેતી સાથે પ્રવાસ કરવો એ જ સૌથી મોટી સમજદારી છે.